Τεστ Δυσανεξίας Τροφών: Μύθος ή Πραγματικότητα;

Τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της ατέρμονης προσπάθειας απώλειας βάρους, έχουν γίνει πολύ της μόδας τα διάφορα τεστ δυσανεξίας σε τρόφιμα. Στο σημερινό μας άρθρο θα παρουσιάσουμε τι υπόσχονται αυτά τα τεστ και θα εξετάσουμε την αποτελεσματικότητά τους.

Ορθομοριακή Διατροφή

Η «Ορθομοριακή Διατροφή» είναι ένας σχετικά καινούριος κλάδος της διατροφολογίας που υποστηρίζεται, κυρίως, από ολιστικούς ιατρούς. Το όνομά της οφείλεται στον νομπελίστα Linus Pauling, ο οποίος υποστήριξε ότι υπάρχουν τα «Ορθά Μόρια» που είναι σωστά μεταβολισμένα θρεπτικά στοιχεία. Οι υποστηρικτές της «Ορθομοριακής Διατροφής» θεωρούν ότι όλος ο οργανισμός πάσχει από χιλιάδες φλεγμονές, μικρές και μεγάλες, συνήθως υποκλινικές, που περνούν απαρατήρητες. Όλοι οι ιστοί και τα όργανα αρχίζουν να καταστρέφονται. Παρόλο που ο οργανισμός έχει εκπληκτικές ικανότητες αντιμετώπισης των φλεγμονών, και επιδιόρθωσης και ανανέωσης ιστών και οργάνων δεν τις χρησιμοποιεί διότι όλα του τα κύτταρα υποφέρουν και είναι εξαντλημένα. Και αυτό οφείλεται σε έναν και μόνο λόγο: στη χρόνια έλλειψη ορθών μορίων κυτταρικά.
Για να τραφούν σωστά τα κύτταρα έτσι ώστε να μειωθούν οι φλεγμονές και να βελτιωθούν τα επίπεδα υγείας απαραίτητη προϋπόθεση είναι να λειτουργεί σωστά ο μεταβολισμός. Πρώτον για να μπορούμε να μεταβολίζουμε σωστά την τροφή και δεύτερον για να παράγουμε όλα τα απαραίτητα βιοχημικά μόρια για τις κυτταρικές λειτουργίες: ένζυμα, ορμόνες, νευροδιαβιβαστές. Για να λειτουργεί όμως σωστά ο μεταβολισμός πρέπει να υπάρχουν τα ορθά μόρια κυτταρικά.
Υποστηρίζουν λοιπόν ότι υπάρχουν πέντε βασικές αρχές-προϋποθέσεις για την σωστή θρέψη των κυττάρων, οι οποίες είναι:
• Ανίχνευση τροφικών δυσανεξιών που μπορεί να υπερφορτώνουν το σύστημα με υποκλινικές φλεγμονές και να αποσυντονίζουν τον μεταβολισμό.
• Ρύθμιση του γαστρεντερικού συστήματος για καλύτερη πέψη και αφομοίωση της τροφής.
• Επιστημονική αποτοξίνωση για περαιτέρω μείωση των φλεγμονών αλλά και τον καλύτερο μεταβολισμό των θρεπτικών στοιχείων σε ορθά μόρια. Οι τοξίνες τείνουν να δεσμεύουν και να αποβάλουν πολλά ορθά μόρια από τον οργανισμό.
• Άμεση κυτταρική θρέψη παρακάμπτοντας τα προβλήματα του μεταβολισμού παρέχοντας στον οργανισμό ήδη μεταβολισμένη κυτταρικά λειτουργική υπερτροφή. Αυτό εξασφαλίζει ότι υπάρχει ήδη η κυτταρική «μαγιά» από τα απαραίτητα ορθά μόρια για την σύνθεση ενζύμων, νευροδιαβιβαστών, ορμονών κοκ. Έτσι ο οργανισμός μπορεί να απορροφήσει και να χρησιμοποιήσει την τροφή και τα θρεπτικά της στοιχεία θρέφοντας τα κύτταρα ακόμα καλύτερα.
• Έλεγχος του άγχους. Το συνεχές άγχος όχι μόνο εξαντλεί τον νευρο-ανοσο-ενδοκρινικό άξονα αλλά εμποδίζει επίσης την σωστή πέψη και αφομοίωση της τροφής και παράγει μεγάλες ποσότητες από βιοχημικά μόρια όπως η επινεφρίνη (αδρεναλίνη) που έχουν νευροτοξική επίδραση.
Κάπως έτσι «γεννήθηκε» η ανάγκη για τη δημιουργία ενός τεστ που θα μπορεί να εξετάζει και να βρίσκει ποιες τροφές ή συστατικά τροφών «εμποδίζουν» το μεταβολισμό, με αποτέλεσμα το άτομο να παχαίνει ή να αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα υγείας.

Τροφική αλλεργία VS Τροφικής δυσανεξίας: Ιατρικοί όροι

Τροφική αλλεργία είναι η ανεπιθύμητη αντίδραση σε κάποιο τρόφιμο ή συστατικό αυτού με εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος του σώματος.
Το ινστιτούτο ΙLSI (International Life Sciences Institute) έχει καταρτίσει κατάλογο αλλεργιογόνων ουσιών βάσει της πρότασης του CODEX σχετικά με τα αναγνωρισμένα αλλεργιογόνα:
• «Κρίσιμο» αλλεργιογόνο: φιστίκι
• «Μείζονα» αλλεργιογόνα: δημητριακά που περιέχουν γλουτένη (βρώμη, σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη), οστρακοειδή (πλην μαλακίων), αυγά, ψάρια, σόγια, πρωτεΐνη γάλακτος, ξηροί καρποί (αμύγδαλα, φουντούκια, φιστίκια Αιγίνης, πέκαν, κουκουνάρι, φιστίκια Βραζιλίας, κάσιους, μακαντάμια)
• «Ελάσσονα» αλλεργιογόνα: φαγόπυρος, σέλινο, εμπύρηνα φρούτα (βερίκοκα, κεράσια, ροδάκινα και δαμάσκηνα).
Ο μόνος τρόπος για να αποδειχθεί ότι πάσχει ένα άτομο από κάποια αλλεργία είναι να υποβληθεί σε σειρά δερματικών δοκιμών (με εφαρμογή της ύποπτης τροφής απευθείας στο δέρμα) και σε διπλά τυφλές δοκιμές από του στόματος (λήψη της ύποπτης τροφής ή ενός εικονικού φαρμάκου -placebo- σε μορφή κάψουλας, χωρίς να γνωρίζει ούτε το ίδιο το άτομο ούτε ο γιατρός το περιεχόμενο της κάψουλας).

Τροφική δυσανεξία είναι τροφική ευαισθησία που οφείλεται σε κάποια γενετική ενζυμική ανεπάρκεια ή ενζυμική ανεπάρκεια που έχει προκληθεί από την λήψη φαρμάκων. Μία γενετική ενζυμική ανεπάρκεια είναι η δυσανεξία της λακτόζης, αιτία της οποίας είναι η έλλειψη της λακτάσης, ενός ενζύμου του πεπτικού συστήματος που απαιτείται για τον μεταβολισμό της λακτόζης. Άλλη είναι αυτή της δυσανεξίας της ζαχαρόζης, η φαινυλοκετονουρία (δυσανεξία στην φαινυλαλανίνη) και η κυάμωση που είναι μια δυσανεξία προς τα κουκιά.
Η δυσανεξία συνήθως εμφανίζει πόνο στο στομάχι και στην κοιλιά, μετεωρισμό (φουσκώματα), δυσπεψία, διάρροιες, τάση για έμετο, πονοκέφαλο, μυικούς πόνους, χρόνια κόπωση, διανοητική «θολούρα» και ζάλη. Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι μόνο το 2-4% του γενικού πληθυσμού εμφανίζει κάποια μορφής δυσανεξία και οι αλλεργιολόγοι τονίζουν ότι δεν υπάρχει εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τεστ δυσανεξίας τροφίμων

Υπάρχουν δυο βασικές κατηγορίες αυτών των τεστ: αυτά που χρησιμοποιούν δείγμα αίματος και αυτά που λειτουργούν με ηλεκτρόδια. Η κοινή τους θεωρητική βάση είναι η εξής: όταν υπάρχει τροφική αλλεργία, μόνο στο 20-25% των περιπτώσεων μπορεί να έχουμε την κλασική άμεση αντίδραση του ανοσοποιητικού, η οποία εμπλέκει την IgE ανοσοσφαιρίνη, ενώ στο 75-80% των περιπτώσεων έχουμε καθυστερημένη αλλεργική αντίδραση και εμπλέκεται η IgG ανοσοσφαιρίνη. Αυτά τα τεστ λοιπόν ανιχνεύουν τα αντισώματα IgG και μας προστατεύουν από τα τρόφιμα ή τα συστατικά τροφίμων που μας προκαλούν αυτή την αλλεργική αντίδραση, αποκλείοντάς τα από το καθημερινό διαιτολόγιο για τουλάχιστον έξι (6) μήνες.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε 2 θέματα:
1. Οι επιστήμονες υγείας (οι πιο αρμόδιοι σε αυτό το θέμα είναι οι αλλεργιολόγοι) τονίζουν ότι δεν υπάρχει εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος στην τροφική δυσανεξία.
2. Τα αντισώματα IgG είναι η άμυνα του οργανισμού στα μικρόβια και τους ιούς και δεν έχουν καμία σχέση με τα IgE της αλλεργίας.

Συμπέρασμα

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία επιστημονικά τεκμηριωμένη απόδειξη στην θεωρία των τεστ δυσανεξίας τροφίμων.
«Υπάρχει δυσανεξία στις πρωτεΐνες του γάλακτος και δυσανεξία που προκαλεί το γάλα από την έλλειψη λακτάσης», διευκρινίζει ο γαστρεντερολόγος και αναπληρωτής καθηγητής στην Ιατρική Σχολή κ. Ηλίας Μαλλάς. «Πέραν αυτής, υπάρχουν αλλεργικές αντιδράσεις σε κάποιες τροφές, αλλά δεν μπορούμε να συσχετίζουμε τη δυσανεξία ή την αλλεργία με την παχυσαρκία και να τις χρησιμοποιούμε ως μεθόδους απώλειας βάρους».
Ο διαιτολόγος- διατροφολόγος, κ. Γρηγόρης Ρίσβας, γενικός διευθυντής της Nutrimed, υποστηρίζει ότι «Αποκλείοντας ευρύ φάσμα τροφών και ομάδων τροφίμων μπορεί να προκληθούν σημαντικές διατροφικές ελλείψεις, ενώ η όποια αποτελεσματικότητα αυτών των προσεγγίσεων είναι εφήμερη και οφείλεται αποκλειστικά στο σημαντικό διαιτητικό περιορισμό που επιφέρουν, άρα και στις μειωμένες θερμίδες που αυτός συνεπάγεται.
Σαφώς και υπάρχουν δυσανεξίες σε κάποια τρόφιμα, όπως το αυγό, το γάλα, τα φιστίκια, το ψάρι, τη σόγια και τα σιτηρά, αλλά αφορούν μικρό τμήμα του πληθυσμού και δεν σχετίζονται σε καμία περίπτωση με την πρόσληψη και την απώλεια βάρους.
Η παχυσαρκία δεν είναι μία αλλεργική αντίδραση και δεν έχει σχέση με την ανοσολογία, είναι απόρροια του τρόπου ζωής μας και των κακών διατροφικών συνηθειών που έχουμε αποκτήσει».

Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας και έναν έμπειρο διαιτολόγο πριν αποφασίσετε να κάνετε τέτοιου είδους τεστ και να γνωρίζετε ότι το κόστος τους κυμαίνεται από 300 ως 1000 ευρώ.